یکی از مراجعات شایع به مطب پزشکان جراح پلاستیک بینی در سال‌های اخیر، نوجوانانی هستند که به همراه والدین خود با اشتیاق فراوان درخواست انجام جراحی بینی دارند. یکی از علل این درخواست در این مقطع سنی، تسریع رشد بدن و صورت و طبیعتا بینی در اثر تغییرات هورمونی ناشی از بلوغ و البته تاثیر پذیری این گروه سنی از همسالان و فضای مجازی است. واقعا بهترین سن برای جراحی بینی در دختران و پسران چند سالگی است و آیا می‌توان بدون محدودیت این جراحی را در این افراد انجام داد؟
در اینجا به پاسخ به این سوالات می‌پردازیم:
رشد و تکامل استخوان‌های صورت از ابتدای سن بلوغ به طور واضحی تسریع می‌شود و تا انتهای بلوغ و دوران نوجوانی ادامه می‌یابد.
در مورد تکامل بینی ثابت شده است که سپتوم یا تیغه میانی و بویژه بخش غضروفی آن نقش بسیار مهمی در تکامل استخوان‌های فک فوقانی (Maxilla) و بخش میانی صورت (Mid Face) دارد، به طوریکه آسیب به تیغه بینی در دوران کودکی و ابتدای دوران بلوغ می‌تواند سبب آسیب جبران ناپذیر در رشد و تکامل بینی و استخوان‌های صورت گردد.
در منابع مختلف نظرات متفاوتی در خصوص حداقل سن مناسب برای جراحی بینی مطرح شده است، ولی اکثر رفرنس‌ها حداقل سن برای انجام جراحی بینی در دختران را ۱۶ سال تمام و برای پسران را با توجه به تاخیر در شروع بلوغ نسبت به دختران، ۱۸ سال تمام ذکر کرده‌اند.
ثابت شده است که در این سنین رشد بینی کامل شده است و بینی سایز و فرم نهایی خود را پیدا می‌کند، بنابراین تغییرات بینی بعد از جراحی رخ نخواهد داد.
از طرفی یکی از علل توصیه به جراحی بینی بعد از اتمام سن بلوغ ایجاد آمادگی روحی و روانی برای سازگاری با تغییرات ایجاد شده در چهره از لحاظ ایجاد تورم و کبودی و همینطور تغییر در فرم بینی و چهره می‌باشد.
ضمنا تکامل روحی و آمادگی ذهنی باعث صبوری در مشاهده تغییرات بینی و انجام صحیح مراقبت‌ها و مراجعات بعد از جراحی خواهد شد، چرا که در اکثر موارد تغییرات بینی به طور تدریجی و تا حدود یکسال نهایی خواهد شد.
بنابراین نقش والدین و پزشک در خصوص راهنمایی نوجوانان و اتخاذ تصمیم صحیح در انجام جراحی بینی در این سنین برای حصول نتیجه رضایت بخش و جلوگیری از بروز عوارض بسیار مهم و تاثیرگذار می‌باشد.
موارد استثنا در سنین پایین‌تر
البته در موارد نادر، تیم درمانی ممکن است در سنین پایین‌تر و حتی شیرخوارگی و کودکی نیز جراحی‌های ترمیمی را در مورد بینی انجام دهند:
- در شیرخواران مبتلا به شکاف لب یا لب شکری، مراحل اولیه و محدود اصلاح فرم بینی همزمان با جراحی بستن شکاف لب انجام می‌پذیرد و مرحله نهایی و اصلاح کامل دفرمیتی به سنین بالاتر موکول می‌گردد.
- کودکان یا نوجوانانی که بدلیل تصادف یا حوادث دیگر دچار آسیب شدید به اسکلت بینی شده‌اند، در این موارد تیم درمانی اقدامات لازم در جهت بازسازی راه تنفسی و اصلاح حداکثری فرم بینی را انجام می‌دهد.
- در کودکان یا نوجوانانی که دچار انحراف شدید سپتوم هستند و این موضوع سبب ایجاد مشکل در خوابیدن یا ورزش کردن این افراد می‌شود جراحان گوش، گلو بینی و فلوشیپ رینولوژی اقدام به رفع انسداد بینی با روش‌های کاملا محافظه کارانه و با دستکاری حداقلی آناتومی بینی می‌نمایند تا با کمترین آسیب به رشد بینی مشکل تنفسی کودک برطرف گردد.
